ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ Ο.ΚΑ.ΝΑ.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΟΥ Ο.ΚΑ.ΝΑ. ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ
είναι ένα από τα 24 προγράμματα υποκατάστασης του Ο.ΚΑ.ΝΑ. που λειτουργούν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα. Η μονάδα ξεκίνησε επίσημα να λειτουργεί στις 15/09/2008 στο κτίριο που παραχώρησε το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο, εντός του χώρου του ψυχιατρείου. Εκτός από την παραχώρηση του κτιρίου και τμήματος του εξοπλισμού της μονάδας, και η σημερινή διοίκηση του ψυχιατρικού νοσοκομείου εξακολουθεί να στηρίζει τη λειτουργία του προγράμματος. Το Πρόγραμμα Απεξάρτησης του Ο.ΚΑ.ΝΑ. της Κέρκυρας στελεχώνεται από δέκα άτομα: έναν ψυχίατρο, που είναι και ο υπεύθυνος της μονάδας, τρεις νοσηλευτές, δύο ψυχολόγους, έναν κοινωνικό λειτουργό, μία διοικητική υπάλληλο και δύο υπαλλήλους φύλαξης. Το Πρόγραμμα ξεκίνησε να δέχεται τις αιτήσεις των ενδιαφερομένων το Νοέμβριο του 2008. Το Δεκέμβριο του 2008 έγινε η εισαγωγή των πρώτων μελών στο Πρόγραμμα και, κατόπιν σταδιακών εισαγωγών, το Πρόγραμμα αυτή τη στιγμή (τέλη Μαΐου 2009) αριθμεί 79 μέλη. 69 χορηγούνται με βουπρενορφίνη και 10 με ναλτρεξόνη).

Το Πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα άνω των 20 ετών που κάνουν χρήση ηρωίνης, προσφέροντας δύο θεραπευτικές επιλογές: Α) Τη χορήγηση βουπρενορφίνης (ουσία υποκατάστασης της ηρωίνης) σε άτομα που επιθυμούν να διακόψουν τη χρήση ηρωίνης χωρίς να αντιμετωπίσουν το σύνδρομο στέρησης και την ανάγκη λήψης οπιούχων και Β) τη χορήγηση ναλτρεξόνης (ουσία ανταγωνιστική της ηρωίνης) ως αποτρεπτικής αγωγής σε άτομα που έχουν διακόψει τη χρήση οπιούχων για τουλάχιστον 7-10 μέρες.

Κυρίαρχο θεραπευτικό μέσο και στις δύο παραπάνω επιλογές θεωρείται η παροχή ψυχοκοινωνικής στήριξης, στην οποία έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, καθώς απώτερος στόχος του Προγράμματος είναι η πλήρης απεξάρτηση των μελών του. Επομένως, η αντιμετώπιση της ουσιοεξάρτησης στο πλαίσιο του Προγράμματος Απεξάρτησης του Ο.ΚΑ.ΝΑ. στην Κέρκυρα εστιάζεται σε δύο βασικούς άξονες: τον ιατρικό και τον ψυχοκοινωνικό.

Ο ιατρικός άξονας περιλαμβάνει τα εξής:

  • Χορήγηση υποκατάστατου (βουπρενορφίνης)
  • Χορήγηση ανταγωνιστή (ναλτρεξόνης)
  • Τοξικολογικό έλεγχο ούρων, τόσο κατά τη φάση υποδοχής, όσο και καθ όλη τη διάρκεια συμμετοχής στο πρόγραμμα
  • Χορήγηση εξωτερικών δόσεων (take home) σε μέλη του υπό προϋποθέσεις
  • Συνεργασία με άλλες μονάδες του Ο.ΚΑ.ΝΑ. στην υπόλοιπη Ελλάδα για χορήγηση των μελών τους κατά τη διάρκεια παραμονής τους στην Κέρκυρα, καθώς και για τα μέλη του Προγράμματος Απεξάρτησης Κέρκυρας που μεταβαίνουν σε περιοχές της Ελλάδας όπου υπάρχουν μονάδες υποκατάστασης του Ο.ΚΑ.ΝΑ.
  • Συνεργασία με το εργαστηριακό τμήμα του γενικού νοσοκομείου για τη διενέργεια εργαστηριακών εξετάσεων
  • Εκπαίδευση των ασθενών σε θέματα αγωγής υγείας με καθημερινές παρεμβάσεις από το νοσηλευτικό προσωπικό της μονάδας

Ο ψυχοκοινωνικός άξονας περιλαμβάνει:

  • Ψυχοθεραπευτική παρέμβαση, η οποία κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική ειδικότερα κατά τα πρώτα στάδια της ένταξης στη θεραπεία. Το κάθε μέλος έχει έναν θεραπευτή ως πρόσωπο αναφοράς καθ όλη τη διάρκεια συμμετοχής του στο πρόγραμμα. Η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση βασίζεται σε ατομικές ή/και οικογενειακές συνεδρίες
  • Διάγνωση και αντιμετώπιση ψυχιατρικών νόσων που είναι απότοκες της εξάρτησης ή συνυπάρχουν με αυτή (συννοσηρότητα). (Συνεργασία με το ΨΝΚ)
  • Συνεργασία και διασύνδεση με άλλες κοινωνικές υπηρεσίες με στόχο την επίλυση των κοινωνικών, νομικών προβλημάτων των μελών, καθώς και προβλημάτων υγείας και εργασίας
  • Επαγγελματική συμβουλευτική με στόχο τη διερεύνηση επαγγελματικών / εκπαιδευτικών αναγκών, την κινητοποίηση για αναζήτηση εργασίας και την καλλιέργεια επαγγελματικών δεξιοτήτων

Λαμβάνοντας υπ' όψη το προφίλ των ενδιαφερομένων που προσήλθαν στο Πρόγραμμα από το Νοέμβριο του 2008 έως και το Μάιο του 2009, η πλήρης απεξάρτηση μπορεί να αποτελέσει ρεαλιστικό και εφικτό στόχο. Στα πρώτα όμως στάδια της θεραπευτικής προσπάθειας, η θεραπεία υποκατάστασης προσφέρει ορισμένα πολύ ουσιαστικά πλεονεκτήματα:

  • Είναι ελκυστική για τους χρήστες
  • Μετατρέπει τους χρήστες μιας παράνομης και επικίνδυνης ουσίας (ηρωίνη μαύρης αγοράς) σε χρήστες μιας νόμιμης ουσίας που χορηγείται υπό ιατρικό έλεγχο
  • Μειώνει τη ζήτηση και χρήση παράνομων ουσιών (στόχος κάθε σύγχρονης πολιτικής)
  • Απομακρύνει τους χρήστες - μικροδιακινητές από το κύκλωμα διακίνησης παράνομων ουσιών, μειώνοντας τη δευτερογενή εγκληματικότητα που συνδέεται με τη χρήση
  • Βελτιώνει την επιβαρυμένη από τη χρήση υγεία των χρηστών και τους ευαισθητοποιεί σε πρακτικές που στοχεύουν στην προστασία τους από ασθένειες επικίνδυνες για τους ίδιους και το κοινωνικό σύνολο
  • Συμβάλλει στην κοινωνική αποκατάσταση των χρηστών μέσω της παροχής ψυχοκοινωνικής στήριξης (εργασία, ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, απομάκρυνση από το περιβάλλον των χρηστών, αποκατάσταση οικογενειακών και κοινωνικών σχέσεων, φροντίδα ατομικής υγιεινής) (Γαζγαλίδης 2003)

Είναι πλέον κοινώς αποδεκτό ότι η εξάρτηση είναι ένα πολυπαραγοντικό βιοψυχοκοινωνικό φαινόμενο. Επομένως, είναι αναγκαία η υιοθέτηση μιας φιλοσοφίας που προωθεί τον πλουραλισμό των θεραπευτικών προτάσεων απεξάρτησης, με δεδομένο ότι οι ανάγκες και το βιοψυχοκοινωνικό προφίλ των χρηστών ποικίλλει. Η δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε διαφορετικές θεραπευτικές εναλλακτικές αυξάνει την πιθανότητα για το χρήστη να επιλέξει εκείνη που θα ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες του αυξάνοντας παράλληλα και τις δυνατότητες για συνεπή παραμονή στη θεραπεία και επιτυχή απεξάρτηση. Λαμβάνοντας λοιπόν υπ' όψη την πολυπαραγοντική φύση της εξάρτησης, θα ήθελα να κλείσω με τη διαπίστωση ότι η απεξάρτηση δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα στο στενό πλαίσιο ενός φορέα, αλλά απαιτεί συντονισμένη δράση και συνεργασία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Γαζγαλίδης, Κ. (2003). Ηρωίνη. Θεραπείες Yποκαταστάτων και Aνταγωνιστών. Θεσσαλονίκη: Εκδοτική Θεσσαλονίκης.
2. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (Ο.ΚΑ.ΝΑ.). (2008). Πλαίσιο λειτουργίας θεραπευτικών μονάδων ΟΚΑΝΑ.
3. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (Ο.ΚΑ.ΝΑ.). (2002). Έκθεση Οργανισμού Κατά των Ναρκωτικών. Απολογισμός Έργου Τριετίας 1999-2002. Aθήνα: Ο.ΚΑ.ΝΑ.

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
www.ektepn.gr
www.okana.gr
www.emcdda.eu.int (συνεργασία φορέων για τη μείωση της ζήτησης)
www.who.int/about/definition/en/print.html (ορισμός της υγείας)
ar2004.emcdda.europa.eu/el/page118-el.html (συννοσηρότητα)
www.ukhra.org/harm_reduction_definition.html#ref1 (μείωση της βλάβης)



Γενικό Νοσοκομείο Κέρκυρας
Κοντόκαλι Γουβιά Τ.Κ.: 491 00, Κέρκυρα
+30 26613 60400, Fax +30 26610 25400
e-mail: manager@1690.syzefxis.gov.gr